Ակադեմիկոս Սուրեն Խաչատուրի Ավդալբեկյան

Հանրապետության բժշկական հասարակայնության համար առանձնահատուկ իրադարձություն էր մեր դարաշրջանի փայլուն վիրաբույժ, գիտնական ու բարձրագույն դպրոցի ականավոր գործիչ, վաստակաշատ ակադեմիկոս Սուրեն Խաչատուրի Ավդալբեկյանի ծննդյան 90-ամյա հոբելյանը:

Վիրաբույժների միջազգային ընկերության իսկական անդամ, վիրաբույժների արտասահմանյան բազմաթիվ գիտական ընկերությունների պատվավոր անդամ, Հայաստանի վիրաբույժների գիտական ընկերության պատվավոր նախագահ, սովետական բժշկական մեծ հանրագիտարանի սիրտ-անոթային վիրաբուժության բաժնի խմբագիր, մի շարք ամսագրերի խմբագրակազմի անդամ, Ա.Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտի պատվավոր վիրաբույժ, գիտական 200 աշխատանքների և մենագրությունների հեղինակ և, վերջապես, արտասովոր բնատուր ձիրքով և բացառիկ աշխատասիրությամբ օժտված մարդ` Սուրեն Խաչատուրի Ավդալբեկյան, որը բժշկական աշխարհում հայտնի է որպես անզուգական կազմակերպիչ, բազմակողմանի զարգացած, փայլուն ուսուցչի անկրկնելի օրինակ:

1943-ին գերազանցությամբ ավարտեց բժշկական ինստիտուտը: 1943-1945-ին նրան վստահվեց Մոսկվայի ռազմական տարածաշրջանի էվակոհոսպիտալի առաջատար վիրաբույժի պաշտոնը: Զորացրվելուց հետո, 1946-ին, աշխատանքի անցավ Երևանի բժշկական ինստիտուտի ֆակուլտետային վիրաբուժության կլինիկայում որպես բժիշկ-օրդինատոր և ամբիոնի ասիստենտ: Առաջիններից էր, որ ներդրեց ներշնչափողային անզգայացման մեթոդը Հայաստանում: 1946-1951-ին նա Կապանի շրջանային հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկն էր և վիրաբուժական բաժանմունքի վարիչը: 

1951-1952-ին Մոսկվայի առաջատար կլինիկաներում մասնագիտացում անցնելուց հետո սկսեց զբաղվել կրծքային վիրաբուժությամբ: Առաջինն էր, որ հանրապետությունում կատարեց թոքի մասնահատում, վիրահատություններ` միջնորմի, կերակրափողի վրա, էլեկտրասրտախթանիչի ներդրումը սրտի մեջ, առաջին անգամ ԽՍՀՄ-ում կիրառեց թոքերի խոռոչների տրանսպարիետալ կաթետերավորման, դեղանյութերի ռեգիոնար ներաորտալ ներարկման, ենթաստամոքսային գեղձի բջիջների փոխպատվաստման մեթոդը: Կրծքավանդակի և որովայնի խոռոչի օրգանների հիվանդությունների համար առաջարկեց ախտորոշման և բուժման մի շարք մեթոդներ:

1958-ին Ս.Ավդալբեկյանը Երևանի բժշկական ինստիտուտի բժիշկների կատարելագործման ֆակուլտետի դոցենտն էր և ֆակուլտետի դեկանը: 1962-ին Երևանի բժշկական ինստիտուտում նրա ստեղծած կրծքային վիրաբուժության և անեսթեզիոլոգիայի ամբիոնն ու կրծքային վիրաբուժության կլինիկան, ինչպես նաև պրոբլեմային լաբորատորիան դարձան կենտրոն, որտեղ բազմակողմանիորեն ուսումնասիրվում են շնչառական օրգանների ֆիզիոլոգիայի և ախտաբանության հետ կապված հիմնահարցեր, հիմնարար հետազոտություններ տարվում, մշակվում պաթոգենետիկ բուժման նորագույն մեթոդներ, որի արդյունքն են ավելի քան 20 հեղինակային վկայականները:

 1963-ին գիտնականի նախաձեռնությամբ Հայաստանում ստեղծվեց միութենական նշանակության բժիշկների կատարելագործման Երևանի ինստիտուտը` իր ամբիոններով և գիտահետազոտական լաբորատորիաներով, որի անփոփոխ ռեկտորն էր 25 տարի: Նրա շնորհիվ ինստիտուտը ճանաչվեց որպես ԽՍՀՄ գիտահետազոտական և ուսումնական լավագույն հաստատություններից մեկը, որտեղ տարվա մեջ կատարելագործման դասընթացներ էին անցնում երկրի տարբեր ծայրերից ժամանած մինչև 3000 բժիշկներ: 

1968-ին գիտնականը պաշտպանեց դոկտորական թեզը և ստացավ պրոֆեսորի կոչում: 1977-ին նա ընտրվեց Հայաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի թղթակից անդամ, իսկ 1990-ին առաջինը Հայաստանի վիրաբույժներից` ակադեմիկոս:

 Ս.Ավդալբեկյանի մեջ համակցված են վիրաբույժ-կլինիցիստը, տաղանդավոր դասախոսը, մանկավարժը և հասարակական գործիչը: Նրա ղեկավարությամբ պաշտպանվել են 12 դոկտորական և 40 թեկնածուական թեզեր: Գիտնականի անձնուրաց աշխատանքն ըստ արժանվույն է գնահատվել թե պետության, թե բժշկական լայն հասարակության, և թե բնակչության կողմից: Նա առաջինն է, որ պարգևատրվեց «Մխիթար Հերացի» շքանշանով: 

 Առաջինը մեր իրականությունում` կյանքի օրոք ՀՀ առողջապահության ազգային ինստիտուտը, Ա.Միքայելյանի անվան վիրաբուժության ինստիտուտի կրծքային վիրաբուժության բաժանմունքը, «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ-ի կրծքային վիրաբուժության և վիրաբուժական երկու բաժանմունքները կոչվեցին ակադեմիկոս Ս.Ավդալբեկյանի անունով: ՀՀ առողջապահության ազգային ինստիտուտում հիմնադրվեց նրա անվան կրթաթոշակ` Մ.Հերացու անվան պետական բժշկական ինստիտուտի 5-րդ կուրսի այն ուսանողների համար, որոնք աչքի են ընկնում վիրաբուժության բնագավառում:

 Մինչ այսօր էլ ակադեմիկոս Ս.Ավդալբեկյանի մեջ պահպանվել են իսկական ազնվականին բնորոշ հատկանիշները, հավատարմությունը կյանքի ընտրած ուղուն և սկզբունքներին, համամարդկային գաղափարներին և գեղեցիկի զգացողությունը, ինչպես նաև իրեն բնորոշ աշխատասիրությունը:

Հարցեր, պատասխաններ, մեկնաբանություններ